Słownik pojęć do e‑materiału zawiera ważne pojęcia występujące w kursie oraz ich definicje. Pojęcia są automatycznie linkowane do ich wystąpień w treści kursu.
B
bardzo niskie napięcie SELV i PELVśrodek ochrony przeciwporażeniowej polegający na zastosowaniu bardzo niskiego napięcia, którego wartość ogranicza ryzyko groźnego porażenia prądem elektrycznym. SELV oznacza bardzo niskie napięcie bez połączenia z ziemią, a PELV bardzo niskie napięcie z dopuszczalnym połączeniem z ziemią. | |
bilans mocy | |
C
charakterystyka Ccharakterystyka czasowo‑prądowa wyłącznika nadprądowego stosowana w obwodach, w których mogą występować większe prądy rozruchowe. Człon zwarciowy wyłącznika o charakterystyce C działa zwykle w zakresie 5–10 · IIndeks dolny nn. | |
charakterystyka Dcharakterystyka czasowo‑prądowa wyłącznika nadprądowego stosowana w obwodach odbiorników o dużych prądach rozruchowych. Człon zwarciowy wyłącznika o charakterystyce D działa zwykle w zakresie 10–20 · IIndeks dolny nn. | |
część przewodząca dostępnaprzewodząca część urządzenia elektrycznego, której można dotknąć i która w normalnych warunkach nie znajduje się pod napięciem, lecz może znaleźć się pod napięciem w przypadku uszkodzenia. | ||
D
dopuszczalna obciążalność prądowa długotrwałanajwiększa wartość prądu, jaką przewód może przewodzić w sposób ciągły w określonych warunkach pracy, bez przekroczenia dopuszczalnej temperatury żyły i izolacji. W obliczeniach oznaczana jest zwykle symbolem IIndeks dolny zz. | ||
dopuszczalny spadek napięcianajwiększa wartość spadku napięcia, która może wystąpić w danym odcinku instalacji lub w całym torze zasilania bez pogorszenia prawidłowej pracy odbiorników. | ||
I
impedancja pętli zwarciaimpedancja obwodu zwarciowego obejmującego źródło zasilania, przewód fazowy do miejsca uszkodzenia oraz przewód ochronny PE między miejscem uszkodzenia a źródłem. | |
izolacja podwójna lub wzmocnionaśrodek ochrony przeciwporażeniowej polegający na zastosowaniu dwóch niezależnych warstw izolacji albo jednej izolacji o podwyższonych właściwościach ochronnych, tak aby ograniczyć ryzyko pojawienia się niebezpiecznego napięcia na częściach dostępnych. | |
izolacja PVCizolacja wykonana z polichlorku winylu, stosowana często w przewodach instalacyjnych. Jej dopuszczalna temperatura pracy wpływa na obciążalność prądową długotrwałą przewodu. | ||
K
konduktywnośćwielkość charakteryzująca zdolność materiału do przewodzenia prądu elektrycznego; w obliczeniach instalacyjnych oznaczana zwykle symbolem γgamma. | |
L
liczba żył obciążonychliczba żył przewodu, przez które w normalnych warunkach pracy płynie prąd roboczy. W obwodzie jednofazowym są to najczęściej żyły L i N, a w obwodzie trójfazowym żyły L1, L2 i L3. | |
M
mocilość energii przekazanej lub pracy wykonanej w jednostce czasu; w instalacjach elektrycznych stanowi jedną z podstawowych wielkości używanych przy doborze przewodów i zabezpieczeń. | ||
moc czynnaczęść mocy, która jest zamieniana na pracę lub energię użytkową, na przykład światło, ciepło lub ruch. Oznaczana jest zwykle symbolem P i wyrażana w watach [W] lub kilowatach [kW]. | ||
moc obliczeniowamoc przyjmowana do obliczeń po uwzględnieniu warunków pracy odbiorników oraz współczynnika jednoczesności; w prostych zadaniach dydaktycznych odpowiada mocy zapotrzebowanej. | |
moc pozornawielkość występująca w obwodach prądu przemiennego, wyrażana najczęściej w woltoamperach [VA] lub kilowoltoamperach [kVA], związana z mocą czynną i współczynnikiem mocy cosφphi. Oznaczana jest zwykle symbolem S. | ||
moc zainstalowanasuma mocy znamionowych wszystkich odbiorników przewidzianych do pracy w danym obwodzie, instalacji lub obiekcie. | ||
moc zapotrzebowanamoc przyjmowana do dalszych obliczeń projektowych, wyznaczana na podstawie bilansu mocy z uwzględnieniem współczynnika jednoczesności. | ||
N
napięcieróżnica potencjałów elektrycznych między dwoma punktami obwodu lub pola elektrycznego. | |
napięcie dotykowenapięcie, które może pojawić się między częściami jednocześnie dostępnymi dla człowieka w przypadku uszkodzenia izolacji lub innego uszkodzenia instalacji. | ||
napięcie fazowenapięcie między przewodem fazowym a przewodem neutralnym lub ziemią. W typowej instalacji niskiego napięcia ma wartość 230 V. | |
napięcie międzyprzewodowenapięcie między dwoma przewodami fazowymi w układzie trójfazowym. W typowej instalacji niskiego napięcia ma wartość 400 V. | |
napięcie znamionowewartość napięcia przyjęta do pracy urządzenia, obwodu lub instalacji w warunkach normalnych. | |
natężenie prąduilość ładunku elektrycznego przepływającego przez przekrój poprzeczny przewodnika w jednostce czasu. | |
norma N SEP‑E-002norma określająca wybrane wymagania dotyczące instalacji elektrycznych w obiektach budowlanych, wykorzystywana między innymi przy wyznaczaniu mocy zapotrzebowanej, doborze przewodów i sprawdzaniu spadków napięcia. | |
O
obciążalność prądowa długotrwałazdolność przewodu do długotrwałego przewodzenia określonego prądu bez nadmiernego nagrzewania. | ||
obwód gniazdowyobwód odbiorczy przeznaczony do zasilania gniazd wtyczkowych i podłączanych do nich odbiorników energii elektrycznej. | |
obwód jednofazowyobwód zasilany napięciem jednofazowym, najczęściej 230 V. | ||
obwód odbiorczyczęść instalacji elektrycznej przeznaczona do zasilania odbiorników energii elektrycznej, prowadzona od rozdzielnicy lub tablicy do punktów odbioru energii, takich jak gniazda wtyczkowe, oprawy oświetleniowe lub przyłączone urządzenia. | ||
obwód oświetleniowyobwód odbiorczy przeznaczony do zasilania opraw oświetleniowych oraz elementów sterowania oświetleniem. | ||
obwód trójfazowyobwód zasilany napięciem trójfazowym, stosowany między innymi do zasilania odbiorników o większej mocy. | ||
ochrona dodatkowauzupełniający środek ochrony przeciwporażeniowej stosowany w określonych przypadkach, na przykład za pomocą urządzenia różnicowoprądowego. | ||
ochrona podstawowaochrona przed porażeniem prądem elektrycznym podczas normalnej pracy instalacji, realizowana na przykład przez izolację części czynnych, przegrody lub obudowy. | ||
ochrona przeciwporażeniowazespół środków technicznych mających na celu ograniczenie ryzyka porażenia prądem elektrycznym podczas normalnej pracy instalacji oraz w przypadku uszkodzenia. | ||
ochrona przy uszkodzeniuochrona stosowana w przypadku uszkodzenia instalacji lub odbiornika, mająca ograniczyć skutki pojawienia się napięcia na częściach przewodzących dostępnych. | ||
odbiórodbiornik energii elektrycznej albo grupa odbiorników zasilanych z danego obwodu lub instalacji. | ||
odbiornik elektrycznyurządzenie lub element instalacji, który pobiera energię elektryczną i zamienia ją na inną postać energii, na przykład światło, ciepło, ruch lub dźwięk. | ||
P
połączenia wyrównawczepołączenia elektryczne łączące części przewodzące dostępne oraz obce części przewodzące w celu zmniejszenia różnic potencjałów i poprawy skuteczności ochrony przeciwporażeniowej. | |
prąd obciążeniawartość prądu płynącego w obwodzie podczas normalnej pracy odbiorników. | ||
prąd obliczeniowy | ||
prąd wyłączającywartość prądu powodująca samoczynne zadziałanie urządzenia zabezpieczającego w wymaganym czasie. Przy sprawdzaniu skuteczności ochrony przeciwporażeniowej oznaczana jest zwykle symbolem IIndeks dolny aa. | |
prąd zadziałania zabezpieczeniawartość prądu powodująca zadziałanie urządzenia zabezpieczającego w określonym czasie. W obliczeniach oznaczana jest często symbolem IIndeks dolny 22 albo IIndeks dolny aa, w zależności od sprawdzanego warunku. | ||
prąd znamionowy zabezpieczeniawartość prądu, na którą przeznaczone jest urządzenie zabezpieczające w normalnych warunkach pracy. Oznaczana jest zwykle symbolem IIndeks dolny nn. | ||
przeciążeniestan pracy obwodu, w którym przez jego elementy płynie prąd większy od dopuszczalnego przez dłuższy czas. | ||
przekrój przewodupole powierzchni przekroju poprzecznego żyły przewodu, najczęściej wyrażane w mm². | ||
przewódelement obwodu elektrycznego służący do przewodzenia prądu elektrycznego pomiędzy źródłem a odbiornikiem energii elektrycznej. | ||
przewód fazowyprzewód czynny instalacji elektrycznej, znajdujący się pod napięciem względem ziemi i służący do doprowadzenia energii elektrycznej do odbiornika. | |
przewód neutralnyprzewód połączony z punktem neutralnym układu zasilania, oznaczany zwykle kolorem niebieskim. | |
przewód ochronny PEprzewód przeznaczony do połączenia części przewodzących dostępnych z układem ochronnym instalacji; oznaczany barwami żółto‑zielonymi. | ||
przewód wielożyłowy | |
R
reaktancjaskładowa impedancji przeciwstawiająca się przepływowi prądu przemiennego, związana z właściwościami indukcyjnymi lub pojemnościowymi obwodu. | ||
rezystancjawielkość charakteryzująca opór, jaki materiał lub element stawia przepływowi prądu elektrycznego. | ||
rozdzielnicaczęść instalacji elektrycznej służąca do rozdziału energii elektrycznej oraz do umieszczania aparatów łączeniowych, zabezpieczających i sterowniczych. | |
rozłącznik bezpiecznikowyaparat elektryczny umożliwiający załączanie i rozłączanie obwodu oraz współpracę z wkładkami topikowymi gG. | |
S
samoczynne wyłączenie zasilaniaśrodek ochrony przeciwporażeniowej polegający na automatycznym odłączeniu zasilania w przypadku uszkodzenia instalacji lub odbiornika. | |
separacja elektrycznaśrodek ochrony przeciwporażeniowej polegający na odseparowaniu zasilanego odbiornika od innych obwodów i ziemi, najczęściej za pomocą transformatora separacyjnego. | |
spadek napięciaróżnica napięcia pomiędzy początkiem i końcem odcinka przewodu, powstająca podczas przepływu prądu. | |
spodziewany prąd zwarciowywartość prądu, jaka może popłynąć w obwodzie w przypadku zwarcia. Oznaczana jest zwykle symbolem IIndeks dolny kk. | ||
sposób ułożenia przewodu | |
T
temperatura otoczeniatemperatura środowiska, w którym pracuje przewód lub urządzenie elektryczne. Jej wartość wpływa na obciążalność prądową przewodu i dobór współczynników korygujących. | |
U
układ TNukład sieci, w którym części przewodzące dostępne instalacji są połączone z uziemionym punktem źródła zasilania za pomocą przewodów ochronnych PE. | ||
urządzenie różnicowoprądoweaparat ochronny, który wyłącza zasilanie po wykryciu prądu różnicowego większego od wartości znamionowej, ograniczając ryzyko porażenia i skutki uszkodzeń izolacji. Oznaczany jest często skrótem RCD. | ||
uziemieniepołączenie części instalacji elektrycznej z ziemią w celu zapewnienia bezpieczeństwa pracy instalacji i ograniczenia niebezpiecznych napięć. | ||
W
wewnętrzna linia zasilająca (WLZ)część instalacji elektrycznej zasilająca rozdzielnice lub tablice odbiorcze w budynku, prowadzona od złącza, głównej rozdzielnicy lub innego punktu zasilania do dalszych części instalacji. | ||
wkładka topikowa gGwkładka topikowa ogólnego przeznaczenia, stosowana do ochrony przewodów przed skutkami przeciążeń i zwarć. | ||
współczynnik jednoczesnościwspółczynnik uwzględniający fakt, że nie wszystkie odbiorniki pracują jednocześnie z pełną mocą. | ||
współczynnik korygujący | ||
współczynnik mocy cosφphiwielkość informująca o tym, jak skutecznie odbiornik wykorzystuje energię elektryczną. Im mniejsza wartość cosφphi, tym większy prąd płynie w obwodzie przy tej samej mocy czynnej. | |
wyłącznik nadprądowyaparat zabezpieczający przeznaczony do samoczynnego wyłączenia obwodu w przypadku przeciążenia lub zwarcia. Wyłączniki nadprądowe oznacza się między innymi charakterystyką czasowo‑prądową i prądem znamionowym, na przykład B10 lub B16. | ||
Z
zabezpieczenieurządzenie lub aparat elektryczny przeznaczony do ochrony przewodów, odbiorników lub użytkowników instalacji przed skutkami przeciążeń, zwarć albo uszkodzeń izolacji. | ||
zabezpieczenie przeciążeniowezabezpieczenie chroniące przewód przed nadmiernym nagrzewaniem spowodowanym przepływem zbyt dużego prądu przez dłuższy czas. | ||
zabezpieczenie zwarciowezabezpieczenie przeznaczone do wyłączenia obwodu w przypadku zwarcia, gdy prąd gwałtownie wzrasta do bardzo dużej wartości. | ||
znamionowa zdolność wyłączanianajwiększa wartość prądu, którą urządzenie zabezpieczające może bezpiecznie wyłączyć w określonych warunkach pracy. Oznaczana jest zwykle symbolem IIndeks dolny cncn. | ||
zwarciepołączenie punktów obwodu elektrycznego o różnych potencjałach przez bardzo małą impedancję, powodujące gwałtowny wzrost prądu. | ||
Ż
żyła przewoduprzewodząca część przewodu, najczęściej wykonana z miedzi albo aluminium, przeznaczona do przewodzenia prądu elektrycznego. | ||