przyrząd pomiarowy przeznaczony do pomiaru i rejestracji parametrów zasilania, takich jak napięcie, prąd, częstotliwość, asymetria, harmoniczne, zapady napięcia albo inne zjawiska związane z jakością zasilania.

zabezpieczenie nadprądowe, w którym przerwanie obwodu następuje przez stopienie elementu topikowego pod wpływem zbyt dużego prądu.

zależność czasu zadziałania zabezpieczenia od wartości prądu płynącego przez to zabezpieczenie.

stan, w którym przewód ochronny PE albo PEN tworzy nieprzerwaną drogę przewodzącą między badanym punktem instalacji a układem ochronnym.

czas od chwili pojawienia się prądu różnicowego lub uszkodzeniowego do chwili odłączenia zasilania przez urządzenie ochronne, na przykład wyłącznik różnicowoprądowy.

przewodząca część urządzenia lub instalacji, której można dotknąć i która normalnie nie znajduje się pod napięciem, ale może znaleźć się pod napięciem w przypadku uszkodzenia.

liczba okresów przebiegu przemiennego w jednej sekundzie. W sieci elektroenergetycznej w Polsce częstotliwość znamionowa wynosi 50 Hz.

zbiór informacji dotyczących wykonanych pomiarów, obejmujący między innymi zakres pomiarów, zastosowane przyrządy, wyniki, jednostki, warunki pomiaru oraz wnioski.

sonda pomiarowa umieszczana w gruncie podczas pomiaru rezystywności gruntu albo rezystancji uziemienia. Może pełnić funkcję elektrody prądowej lub napięciowej.

czuły przyrząd wskazujący przepływ bardzo małego prądu. W mostkach oporowych służy do wskazywania stanu równowagi układu pomiarowego.

całkowity opór pozorny drogi, którą może popłynąć prąd zwarciowy w przypadku uszkodzenia. Obejmuje źródło zasilania, przewody instalacji, miejsce uszkodzenia oraz drogę powrotną prądu zwarciowego. Oznaczana jest zwykle symbolem ZIndeks dolny ss i wyrażana w omach [Ωomega].

zespół przewodów, urządzeń, aparatów i osprzętu przeznaczony do rozdziału i użytkowania energii elektrycznej w obiekcie.

ocena znaczenia uzyskanego wyniku pomiaru przez porównanie go z wymaganiami, dokumentacją, instrukcją stanowiskową albo wartością odniesienia.

zespół cech napięcia i prądu w sieci elektrycznej, obejmujący między innymi poziom napięcia, częstotliwość, asymetrię, odkształcenie przebiegów, zapady i zaniki napięcia.

oznaczenie określające, w jakich warunkach i w jakiej części instalacji może być bezpiecznie stosowany dany przyrząd pomiarowy.

kolejność następstwa napięć fazowych w instalacji trójfazowej, najczęściej oznaczana jako L1‑L2‑L3. Ma wpływ między innymi na kierunek obrotów silników trójfazowych.

metoda techniczna pomiaru rezystancji uziemienia wykorzystująca badany uziom oraz dwie sondy pomocnicze: sondę napięciową i sondę prądową.

metoda techniczna pomiaru rezystancji uziemienia, w której dodatkowo rozdziela się tory pomiarowe przy badanym uziomie, co może ograniczyć wpływ rezystancji przewodów pomiarowych.

metoda pomiaru, w której wartość rezystancji odczytuje się bezpośrednio z przyrządu pomiarowego, na przykład z omomierza albo miernika małych rezystancji.

metoda pomiarowa wykorzystująca cęgi pomiarowe. Może być stosowana tylko w odpowiednich układach, w których istnieje zamknięta droga przepływu prądu pomiarowego przez układ uziemień.

określony sposób wykonania pomiaru, obejmujący układ połączeń, kolejność czynności oraz sposób odczytu i oceny wyniku.

metoda pomiaru polegająca na zmierzeniu napięcia i prądu oraz obliczeniu rezystancji ze wzoru R = U/I.

metoda pomiaru rezystancji uziemienia polegająca na wymuszeniu przepływu prądu pomiarowego przez badany uziom i grunt oraz na pomiarze napięcia między badanym uziomem a sondą napięciową.

metoda pomiaru rezystywności gruntu wykorzystująca cztery sondy pomiarowe rozmieszczone w jednej linii, zwykle w równych odstępach.

metoda porównawcza, w której układ pomiarowy doprowadza się do stanu równowagi, czyli do zerowego wskazania przyrządu wskazującego.

przyrząd pomiarowy umożliwiający pomiar prądu bez rozłączania obwodu, przez objęcie pojedynczego przewodu cęgami pomiarowymi.

przyrząd pomiarowy służący do wyznaczania impedancji pętli zwarcia w badanym punkcie instalacji. Często umożliwia również odczyt spodziewanego prądu zwarciowego.

przyrząd pomiarowy służący do sprawdzania kolejności następstwa faz w instalacji trójfazowej.

przyrząd pomiarowy przeznaczony do bezpośredniego pomiaru małych rezystancji, często z wykorzystaniem pomiaru czteroprzewodowego.

przyrząd pomiarowy umożliwiający wykonanie kilku rodzajów pomiarów instalacji elektrycznej, na przykład pomiaru napięcia, impedancji pętli zwarcia, rezystancji izolacji, parametrów wyłączników różnicowoprądowych albo kolejności faz.

mostek oporowy przeznaczony do pomiaru bardzo małych rezystancji, wykorzystujący zwykle czteroprzewodowy sposób podłączenia ograniczający wpływ przewodów pomiarowych.

mostek oporowy wykorzystujący metodę zerową do pomiaru rezystancji przez porównanie rezystancji badanej z wartościami nastawionymi w układzie pomiarowym.

napięcie, które może pojawić się między częścią przewodzącą dostępną lub dotykaną a miejscem, w którym stoją stopy człowieka.

napięcie między przewodem fazowym a przewodem neutralnym lub ziemią. W typowej instalacji niskiego napięcia wynosi około 230 V.

napięcie między przewodem fazowym a ziemią lub przewodem ochronnym. W lekcjach oznaczane symbolem UIndeks dolny 00, w przykładach przyjęte jako 230 V.

napięcie występujące między dwoma punktami podłoża oddalonymi od siebie o długość kroku, zwykle przyjmowaną jako około 1 m.

napięcie między dwoma przewodami fazowymi w instalacji trójfazowej. W typowej instalacji niskiego napięcia wynosi około 400 V.

napięcie między przewodem neutralnym N i przewodem ochronnym PE. W typowych warunkach powinno mieć małą wartość, a podwyższony wynik może wymagać dalszej diagnostyki instalacji.

różnica potencjałów, która może spowodować przepływ prądu przez ciało człowieka w przypadku jednoczesnego dotknięcia dwóch punktów lub kontaktu z punktami podłoża o różnych potencjałach.

uzupełniający środek ochrony przeciwporażeniowej stosowany w określonych przypadkach, na przykład za pomocą urządzenia różnicowoprądowego.

ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym podczas normalnej pracy instalacji, realizowana na przykład przez izolację części czynnych, przegrody lub obudowy.

zespół środków technicznych ograniczających ryzyko porażenia prądem elektrycznym podczas normalnej pracy instalacji oraz w przypadku uszkodzenia.

ochrona stosowana w przypadku uszkodzenia instalacji lub odbiornika, mająca ograniczyć skutki pojawienia się napięcia na częściach przewodzących dostępnych.

wzrokowa ocena stanu instalacji, urządzenia, osprzętu, przewodów i stanowiska pracy przed wykonaniem pomiarów.

jednostka rezystancji oznaczana symbolem Ωomega. Rezystancja jednego oma występuje wtedy, gdy napięcie jednego wolta powoduje przepływ prądu jednego ampera.

jednostka rezystywności oznaczana jako Ωomega·m, czyli om razy metr.

droga przepływu prądu zwarciowego obejmująca źródło zasilania, przewód fazowy, miejsce uszkodzenia, przewód ochronny PE albo PEN oraz powrót do źródła zasilania.

połączenia elektryczne między częściami przewodzącymi, wykonywane w celu ograniczenia różnic potencjałów i poprawy bezpieczeństwa przeciwporażeniowego.

czynność polegająca na wyznaczeniu wartości określonej wielkości fizycznej, na przykład napięcia, prądu, rezystancji albo częstotliwości.

sposób pomiaru, w którym jedna para przewodów doprowadza prąd pomiarowy, a druga para mierzy spadek napięcia na badanym elemencie. Metoda ta ogranicza wpływ przewodów pomiarowych na wynik.

sposób pomiaru, w którym te same przewody służą do doprowadzenia prądu pomiarowego i pomiaru spadku napięcia. Przy bardzo małych rezystancjach wynik może być obciążony wpływem rezystancji przewodów i styków.

pomiar wykonywany w celu sprawdzenia, czy impedancja drogi prądu zwarciowego jest wystarczająco mała, aby zabezpieczenie mogło samoczynnie wyłączyć zasilanie w wymaganym czasie.

prąd płynący w przewodzie zasilającym odbiornik lub obwód. Pomiar prądu obciążenia pozwala ocenić stopień obciążenia przewodów, faz i zabezpieczeń.

prąd przepływający przez ciało człowieka w przypadku dotknięcia części znajdującej się pod napięciem albo części, na której napięcie pojawiło się wskutek uszkodzenia.

różnica między prądem wpływającym do obwodu a prądem powracającym z obwodu. W obwodzie jednofazowym można go opisać jako różnicę między prądem przewodu fazowego i neutralnego.

prąd odpływający poza normalnym torem prądowym, na przykład przez uszkodzoną izolację, obudowę urządzenia, przewód ochronny PE lub ciało człowieka.

wartość prądu różnicowego, przy której wyłącznik różnicowoprądowy rzeczywiście wyłącza zasilanie podczas pomiaru.

wartość prądu powodująca samoczynne zadziałanie zabezpieczenia w wymaganym czasie. W lekcjach oznaczana symbolem IIndeks dolny aa.

wartość prądu, dla której zabezpieczenie jest przeznaczone do pracy w normalnych warunkach. Oznaczana jest zwykle symbolem IIndeks dolny nn.

prąd, który może popłynąć w obwodzie w przypadku zwarcia, na przykład między przewodem fazowym a częścią przewodzącą dostępną połączoną z przewodem ochronnym.

dokument zawierający uporządkowane wyniki pomiarów, dane badanego obiektu, informacje o zastosowanych przyrządach oraz ocenę i wnioski z pomiarów.

przewód roboczy połączony z punktem neutralnym układu zasilania, wykorzystywany do przewodzenia prądu roboczego w instalacji.

przewód przeznaczony do celów ochrony przeciwporażeniowej, łączący części przewodzące dostępne z układem ochronnym instalacji.

przewód pełniący jednocześnie funkcję przewodu ochronnego PE i przewodu neutralnego N. Występuje w układach, w których funkcje ochronna i neutralna są połączone.

przewody służące do połączenia przyrządu pomiarowego z badanym obwodem, elementem instalacji albo urządzeniem.

urządzenie przeznaczone do wykonywania pomiarów określonych wielkości, na przykład napięcia, prądu, rezystancji, impedancji albo częstotliwości.

skrót od angielskiego określenia Residual Current Device, oznaczający wyłącznik różnicowoprądowy.

wielkość charakteryzująca opór, jaki materiał lub element stawia przepływowi prądu elektrycznego. Jednostką rezystancji jest om [Ωomega].

rezystancja między przewodami lub między przewodami czynnymi a ziemią, której pomiar pozwala ocenić stan izolacji instalacji.

rezystancja przewodów użytych do połączenia przyrządu z badanym elementem. Przy pomiarach małych rezystancji może istotnie wpływać na wynik, jeżeli nie zostanie skompensowana lub uwzględniona.

wartość rezystancji uziemienia po uwzględnieniu współczynnika sezonowego. W lekcjach oznaczana symbolem RIndeks dolny kk.

rezystancja między układem uziemiającym a ziemią odniesienia, określająca warunki odpływu prądu do ziemi. Jest istotna między innymi przy ocenie uziemień ochronnych, roboczych i odgromowych.

wartość rezystancji uziemienia odczytana bezpośrednio z miernika podczas pomiaru. W lekcjach oznaczana symbolem RIndeks dolny zmzm.

przyrząd lub element umożliwiający nastawianie określonych wartości rezystancji, wykorzystywany między innymi do ćwiczeń, porównań i sprawdzania układów pomiarowych.

właściwość materiału określająca, jak duży opór stawia on przepływowi prądu elektrycznego.

wielkość oznaczana symbolem ρrho, określająca właściwość gruntu związaną z przewodzeniem prądu elektrycznego. Wyrażana jest w omometrach [Ωomega·m].

środek ochrony przeciwporażeniowej polegający na automatycznym odłączeniu zasilania w przypadku uszkodzenia instalacji lub odbiornika.

część sieci elektroenergetycznej przeznaczona do zasilania odbiorców napięciem stosowanym w typowych instalacjach odbiorczych, na przykład 230/400 V.

elektroda pomocnicza służąca do pomiaru napięcia podczas pomiaru rezystancji uziemienia lub rezystywności gruntu.

elektroda pomocnicza służąca do wymuszenia przepływu prądu pomiarowego przez grunt podczas pomiaru rezystancji uziemienia lub rezystywności gruntu.

prąd zwarciowy, który może popłynąć w badanym punkcie instalacji przy założonym zwarciu. Oznaczany jest zwykle symbolem IIndeks dolny kk i może być wyznaczany w uproszczeniu ze wzoru IIndeks dolny kk = UIndeks dolny 00 / ZIndeks dolny ss.

wyposażenie stosowane w celu ochrony osoby wykonującej pracę przed zagrożeniami, na przykład rękawice, okulary ochronne albo odzież ochronna.

miejsce przygotowane do wykonania pomiarów, wyposażone w niezbędne przyrządy, przewody, instrukcje, zabezpieczenia oraz środki ochrony.

stan układu mostkowego, w którym galwanometr wskazuje zero, a wartość rezystancji badanej można wyznaczyć z nastaw mostka.

obszar gruntu, w którym potencjał podczas pomiaru zmienia się nieznacznie. Umieszczenie sondy napięciowej w tej strefie jest warunkiem uzyskania wiarygodnego wyniku.

układ sieciowy, w którym punkt neutralny układu zasilania nie jest bezpośrednio uziemiony albo jest połączony z ziemią przez dużą impedancję, a części przewodzące dostępne są uziemione.

sposób połączenia punktu neutralnego źródła zasilania oraz części przewodzących dostępnych instalacji z ziemią. Przykładami są układy TN, TT i IT.

układ sieci, w którym punkt neutralny źródła jest uziemiony, a części przewodzące dostępne instalacji są połączone z tym punktem za pomocą przewodów ochronnych PE lub PEN.

odmiana układu TN, w której przewód neutralny N i przewód ochronny PE są prowadzone oddzielnie.

układ sieciowy, w którym punkt neutralny źródła zasilania jest uziemiony, a części przewodzące dostępne instalacji są połączone z tym punktem za pomocą przewodów ochronnych.

odmiana układu TN, w której funkcję przewodu ochronnego i neutralnego pełni wspólny przewód PEN.

odmiana układu TN, w której w części instalacji występuje przewód PEN, a dalej następuje rozdział na osobne przewody PE i N.

odmiana układu TN, w której przewód ochronny PE i przewód neutralny N są prowadzone oddzielnie w całej instalacji.

układ sieciowy, w którym punkt neutralny źródła zasilania jest uziemiony, a części przewodzące dostępne instalacji są połączone z niezależnym uziemieniem lokalnym.

zespół uziomów, przewodów uziemiających i połączeń, które zapewniają połączenie instalacji lub urządzenia z ziemią.

połączenie części instalacji lub urządzenia z ziemią w celu zapewnienia bezpieczeństwa, prawidłowej pracy albo ochrony przed skutkami wyładowań atmosferycznych.

element przewodzący umieszczony w ziemi albo mający kontakt z ziemią, którego zadaniem jest zapewnienie połączenia elektrycznego z gruntem.

uziom wykonany w fundamencie obiektu, zwykle z wykorzystaniem elementów metalowych połączonych w sposób zapewniający ciągłość elektryczną.

istniejący element przewodzący obiektu, który może pełnić funkcję uziomu, jeżeli spełnia odpowiednie wymagania techniczne.

uziom stosowany w celu realizacji ochrony przeciwporażeniowej.

uziom będący częścią urządzenia piorunochronnego, służący do odprowadzenia prądu piorunowego do ziemi.

uziom poziomy ułożony w ziemi wokół obiektu, zwykle wykonany z bednarki albo przewodu.

uziom wykonany z pręta, szpilki albo rury pogrążonej pionowo w gruncie.

uziom wykonany z przewodu albo bednarki ułożonej poziomo w gruncie.

uziom stosowany w celu zapewnienia prawidłowej pracy urządzeń lub instalacji elektrycznej.

uziom wykonany specjalnie w celu zapewnienia połączenia instalacji lub urządzenia z ziemią.

największa dopuszczalna wartość impedancji pętli zwarcia dla danego zabezpieczenia i przyjętego czasu wyłączenia. W przykładach wyznaczana ze wzoru ZIndeks dolny smaxsmax = UIndeks dolny 00 / IIndeks dolny aa.

wartość, z którą porównuje się wynik pomiaru w celu oceny, czy badany element, obwód lub urządzenie spełnia przyjęte wymagania.

wielkość fizyczna, której wartość jest wyznaczana podczas pomiaru, na przykład napięcie, prąd, rezystancja albo częstotliwość.

zawartość wody w gruncie, która wpływa na jego zdolność do przewodzenia prądu elektrycznego.

współczynnik uwzględniający sezonowe zmiany rezystywności gruntu, stosowany do korekty wyniku pomiaru rezystancji uziemienia.

zabezpieczenie przeznaczone do samoczynnego wyłączenia obwodu w przypadku przeciążenia lub zwarcia.

urządzenie różnicowoprądowe przeznaczone do samoczynnego wyłączenia zasilania po wykryciu prądu różnicowego. Porównuje prąd wpływający do obwodu z prądem powracającym z obwodu.

wartość otrzymana podczas pomiaru, zapisywana razem z odpowiednią jednostką oraz informacją o mierzonej wielkości.

aparat lub element zabezpieczający, który ma wyłączyć obwód przy zbyt dużym prądzie, na przykład przy przeciążeniu lub zwarciu.

przedział wartości, w którym przyrząd pomiarowy może wykonywać pomiar danej wielkości.

wartość prądu różnicowego oznaczana symbolem IIndeks dolny Δdeltan Indeks dolny koniecΔdeltan, przy której wyłącznik różnicowoprądowy powinien zadziałać zgodnie ze swoją charakterystyką.

niezamierzone połączenie punktów instalacji o różnych potencjałach, powodujące przepływ prądu zwarciowego.